Ten typ obejmuje zadania o kątach związanych z okręgiem: , i , czyli kątach między styczną a cięciwą. Kąt środkowy ma wierzchołek w środku okręgu, a kąt wpisany — na okręgu; ramiona kąta wpisanego zawierają cięciwy. Najważniejsze jest , według którego kąt środkowy jest dwa razy większy od kąta wpisanego opartego na tym samym łuku:
Wynika stąd, że kąty wpisane oparte na tym samym łuku są równe, a kąt wpisany oparty na półokręgu jest prosty. Promienie poprowadzone do dwóch punktów okręgu tworzą , w którym kąty przy podstawie są równe — z tej obserwacji korzysta większość zadań.
Gdy na rysunku brakuje kąta środkowego lub trójkąta, w którym można liczyć, dorysowujemy promień do punktu okręgu — powstaje kąt środkowy i trójkąt równoramienny — albo średnicę, na której oparty jest kąt prosty. Zawsze sprawdzamy, na którym łuku oparty jest kąt: kąt wpisany i kąt środkowy muszą opierać się na tym samym łuku, a kąt wpisany rozwarty opiera się na łuku dłuższym niż półokrąg.
Zadania o stycznych, siecznych i cięciwach, w których obliczamy długości, zostały zebrane w osobnym typie , a zadania o długości łuku i polu wycinka — w typie .
Kąt wpisany i kąt środkowy oparte na tym samym łuku
W tym wariancie znamy kąt wpisany albo kąt środkowy i wyznaczamy drugi z nich z :
Najpierw ustalamy, na którym łuku oparty jest dany kąt, i szukamy kąta o wierzchołku w środku okręgu lub na okręgu, opartego na tym samym łuku.
W tym zadaniu kąt wpisany jest kątem trójkąta równobocznego, a szukamy kąta środkowego opartego na tym samym łuku.
Tutaj z kąta środkowego obliczamy kąt wpisany, a szukany kąt jest różnicą dwóch kątów wpisanych o wspólnym wierzchołku.
Tutaj kąt środkowy oparty na tym samym łuku co szukany kąt wpisany jest wierzchołkowy do kąta danego w treści, więc z ma tę samą miarę.
Trójkąt równoramienny o ramionach będących promieniami
W tym wariancie korzystamy z tego, że dwa promienie i cięciwa łącząca ich końce tworzą trójkąt równoramienny. Z kąty przy podstawie są równe, więc kąt środkowy i kąt między cięciwą a promieniem spełniają zależność:
Zależność tę łączymy z twierdzeniem o kącie wpisanym i środkowym: z kąta wpisanego wyznaczamy kąt środkowy, a z niego kąt między cięciwą a promieniem — albo odwrotnie.
W tym zadaniu znamy kąt wpisany, a szukamy kąta między bokiem trójkąta a promieniem; brakujący drugi promień trzeba dorysować.
Tutaj kierunek jest odwrotny: znamy kąt między cięciwą a promieniem, a szukamy kąta wpisanego.
Tutaj promienie tworzą dwa trójkąty równoramienne o wspólnym ramieniu; wystarczą kąty przy ich podstawach i , bez twierdzenia o kącie wpisanym.
Tutaj odcinek leżący poza okręgiem ma długość promienia, więc drugi trójkąt równoramienny tworzą promień i ten odcinek, a kąty przy ich wspólnym wierzchołku są .
Kąty wpisane oparte na tym samym łuku
W tym wariancie korzystamy z : kąty wpisane oparte na tym samym łuku mają równe miary, niezależnie od położenia wierzchołka na pozostałej części okręgu:
Tutaj punkty i leżą na okręgu po tej samej stronie cięciwy . Pozwala to przenieść znany kąt do trójkąta, w którym szukamy kąta.
W tym zadaniu dwie cięciwy przecinają się, a szukamy kąta przy punkcie ich przecięcia: znany kąt wpisany przenosimy do trójkąta przy tym punkcie i korzystamy z sumy kątów trójkąta oraz kątów przyległych.
Tutaj w okrąg wpisano trójkąt równoboczny, a średnica przechodzi przez jego wierzchołek, więc dzieli kąt tego trójkąta na połowy.
Kąt wpisany oparty na średnicy
W tym wariancie jedna z cięciw jest średnicą. Z każdy kąt wpisany oparty na średnicy jest prosty, więc powstaje trójkąt prostokątny, w którym średnica długości jest przeciwprostokątną, a kąty ostre i spełniają warunek:
W tym zadaniu znamy promień okręgu i długość cięciwy wychodzącej z końca średnicy, więc kąt odczytujemy z w powstałym trójkącie prostokątnym.
Tutaj kąty są oznaczone literami, a szukamy ich sumy; jeden z nich przenosimy jako kąt wpisany oparty na tym samym łuku do trójkąta prostokątnego.
Tutaj twierdzenie stosujemy odwrotnie: kąt wpisany jest prosty, więc cięciwa, na której jest oparty, jest średnicą.
Tutaj dwa kąty wpisane oparte na tej samej średnicy dają dwa trójkąty prostokątne o wspólnej przeciwprostokątnej, więc dowodzona równość wynika z twierdzenia Pitagorasa.
Kąt pełny — suma kątów środkowych
W tym wariancie promienie poprowadzone do trzech punktów okręgu dzielą na trzy kąty środkowe, z których dwa są dane. Trzeci obliczamy z równości:
Kąt wpisany oparty na tym samym łuku co kąt ma miarę . Zamiast tego możemy wyznaczyć kąty przy podstawach trójkątów równoramiennych utworzonych przez promienie i je dodać.
W tym zadaniu na rysunku zaznaczono dwa kąty środkowe, a szukamy kąta wpisanego opartego na trzecim łuku.
Tutaj szukany kąt wpisany jest kątem wewnętrznym trójkąta wpisanego w okrąg.
Łuk jako część okręgu
W tym wariancie wiemy, jaką częścią okręgu jest łuk, np. punkty dzielą okrąg na równe łuki albo długości łuków są w danym stosunku. Kąt środkowy oparty na łuku stanowiącym okręgu ma miarę:
Kąt wpisany oparty na tym łuku ma połowę tej miary.
W tym zadaniu punkty dzielą okrąg na równe łuki, a kąt wpisany opiera się na kilku z nich.
Tutaj podano, jaką część długości okręgu stanowi łuk, na którym oparty jest kąt wpisany.
Tutaj postępujemy w drugą stronę: z kąta wpisanego wyznaczamy kąt środkowy, a z niego i z promienia — długość łuku ze .
Kąt wpisany rozwarty i łuki dopełniające
W tym wariancie kąt wpisany jest rozwarty, czyli oparty na łuku dłuższym niż półokrąg. Kąt środkowy oparty na tym samym łuku jest wklęsły: jeśli na rysunku zaznaczono kąt wypukły , to kąt wklęsły ma miarę , więc kąt wpisany jest równy:
Równoważnie korzystamy z : kąty wpisane oparte na dwóch łukach, które razem tworzą cały okrąg, dają w sumie .
W tym zadaniu na rysunku zaznaczono od razu wklęsły kąt środkowy.
Tutaj zaznaczony kąt środkowy jest wypukły, a kąt wpisany opiera się na łuku dopełniającym.
Czworokąt wpisany w okrąg — kąty przeciwległe
W tym wariancie cztery punkty okręgu są wierzchołkami czworokąta wpisanego w okrąg. Jego przeciwległe kąty są kątami wpisanymi opartymi na łukach dopełniających się do całego okręgu, więc z dają w sumie :
Tutaj , , i są kolejnymi kątami czworokąta. Zadania o okręgu wpisanym w czworokąt i opisanym na czworokącie zostały zebrane w osobnym typie .
W tym zadaniu jeden z szukanych kątów jest kątem środkowym, a drugi — kątem czworokąta wpisanego w okrąg, więc oprócz sumy kątów przeciwległych korzystamy z twierdzenia o kącie wpisanym i środkowym.
Równanie z zależności między kątem wpisanym i środkowym
W tym wariancie nie znamy miar kątów, tylko ich sumę lub różnicę. Kąt środkowy i kąt wpisany oparte na tym samym łuku spełniają warunek , więc razem z informacją z treści tworzą układ równań:
Tutaj jest daną różnicą miar; po podstawieniu otrzymujemy .
W tym zadaniu kąt wpisany jest o daną liczbę stopni mniejszy od kąta środkowego opartego na tym samym łuku.
Tutaj znamy sumę miar kąta środkowego i kąta wpisanego opartych na tym samym łuku, więc po podstawieniu ta suma jest potrojonym kątem wpisanym.
Styczna prostopadła do promienia
W tym wariancie przez punkt okręgu poprowadzono styczną. Z promień poprowadzony do punktu styczności jest do niej prostopadły, więc powstaje trójkąt prostokątny, w którym jeden z kątów ostrych jest kątem środkowym:
Tutaj jest kątem, jaki styczna tworzy z prostą przechodzącą przez środek okręgu, a — kątem środkowym między promieniem poprowadzonym do punktu styczności a tą prostą. Z kąta środkowego wyznaczamy następnie kąt wpisany oparty na tym samym łuku.
W tym zadaniu prosta przechodząca przez środek okręgu przecina styczną pod danym kątem, a szukamy kąta wpisanego.
Tutaj trzeba wykazać miarę kąta wpisanego, a dany kąt jest zaznaczony tylko na rysunku.
Kąt między styczną a cięciwą
W tym wariancie występuje , czyli kąt między styczną a cięciwą wychodzącą z punktu styczności. Z jest on równy kątowi wpisanemu opartemu na tym samym łuku, czyli połowie kąta środkowego:
Tutaj jest kątem między styczną a cięciwą , a — kątem środkowym . Ten sam wynik daje trójkąt równoramienny i kąt prosty między styczną a promieniem .
W tym zadaniu znamy kąt środkowy, a szukamy kąta między styczną a cięciwą.
Tutaj znamy kąt między styczną a cięciwą, a szukamy rozwartego kąta środkowego opartego na innym łuku.
Tutaj oprócz stycznej występuje średnica, więc w rozwiązaniu pojawia się też kąt oparty na średnicy.






