Ten typ obejmuje zadania, w których obliczamy sumę początkowych wyrazów albo ze znanej sumy wyznaczamy jego wyrazy, różnicę lub liczbę wyrazów. Korzystamy ze w jednej z dwóch postaci:
Tutaj jest sumą początkowych wyrazów, — ostatnim z sumowanych wyrazów, a — różnicą ciągu. Pierwszą postać wybieramy, gdy znamy skrajne wyrazy, a drugą — gdy znamy pierwszy wyraz i różnicę. Druga powstaje z pierwszej po podstawieniu .
Oba wzory dotyczą sumy kolejnych wyrazów, więc zawsze ustalamy, ile ich jest. Wyrazów od do jest , a liczb całkowitych z przedziału o całkowitych końcach — . Liczba wyrazów musi być liczbą naturalną dodatnią, więc rozwiązania ujemne lub niecałkowite odrzucamy.
Zadania, w których wyznaczamy pojedyncze wyrazy bez sumowania, zostały zebrane w osobnym typie , a zadania o sumie ciągu geometrycznego — w typie .
Suma, gdy znamy wyrazy ciągu
W tym wariancie znamy niektóre wyrazy ciągu i obliczamy sumę początkowych wyrazów. Wybieramy postać wzoru na sumę, do której mamy dane, a brakujące wielkości wyznaczamy ze wzoru ogólnego.
W tym zadaniu znamy pierwszy i ostatni z sumowanych wyrazów, więc od razu stosujemy pierwszą postać wzoru na sumę.
Tutaj znamy pierwszy i czwarty wyraz, a sumujemy sześć wyrazów, więc najpierw ze wzoru ogólnego obliczamy różnicę i korzystamy z drugiej postaci wzoru.
Tutaj znamy pierwszy i ostatni wyraz oraz różnicę, ale nie liczbę wyrazów — obliczamy ją ze wzoru ogólnego, przyrównując do ostatniego wyrazu, a potem stosujemy pierwszą postać wzoru.
Suma wyrazów ciągu danego wzorem
W tym wariancie ciąg jest dany wzorem, a obliczamy sumę jego początkowych wyrazów. Ze wzoru obliczamy i ostatni sumowany wyraz albo różnicę — postaci opisuje ciąg arytmetyczny o różnicy .
W tym zadaniu ze wzoru ogólnego obliczamy pierwszy i ostatni z sumowanych wyrazów i stosujemy pierwszą postać wzoru na sumę.
Tutaj wzór ogólny zapisano w postaci iloczynu, więc wygodniej jest odczytać z niego pierwszy wyraz i różnicę i skorzystać z drugiej postaci wzoru na sumę.
Tutaj ciąg określono rekurencyjnie: każdy wyraz powstaje z poprzedniego przez dodanie tej samej liczby, więc jest to ciąg arytmetyczny, a pierwszy wyraz i różnicę odczytujemy wprost z rekurencji.
Tutaj sumujemy tylko dodatnie wyrazy, więc najpierw z nierówności ustalamy, ile ich jest, a dopiero potem stosujemy wzór na sumę.
Suma liczb tworzących ciąg arytmetyczny
W tym wariancie sumujemy liczby wybrane według pewnej reguły. Zauważamy, że tworzą one ciąg arytmetyczny, ustalamy jego pierwszy i ostatni wyraz oraz liczbę wyrazów i stosujemy wzór .
W tym zadaniu sumujemy kolejne dodatnie liczby parzyste mniejsze od podanej liczby — najpierw ustalamy największą z nich i liczbę składników.
Tutaj znamy sumę liczb całkowitych z przedziału, a szukamy jego końca, więc liczba składników jest niewiadomą. Szybciej można zauważyć, że liczby przeciwne sumują się do zera.
Tutaj spośród początkowych wyrazów ciągu wybieramy te, które są liczbami całkowitymi — występują one regularnie i tworzą nowy ciąg arytmetyczny, którego wyrazy sumujemy.
Wyraz lub różnica ze znanej sumy
W tym wariancie znamy sumę i niektóre inne dane, a szukamy pierwszego lub ostatniego wyrazu albo różnicy. Wybieramy postać wzoru, w której występują dane i szukana wielkość, i rozwiązujemy .
W tym zadaniu znamy sumę i ostatni z sumowanych wyrazów, więc z pierwszej postaci wzoru od razu wyznaczamy pierwszy wyraz.
Tutaj znamy sumę i pierwszy wyraz, a szukamy ostatniego z sumowanych wyrazów — korzystamy z tej samej postaci wzoru.
Tutaj szukamy różnicy, a znamy sumę i ostatni wyraz, więc z pierwszej postaci wzoru obliczamy pierwszy wyraz, a różnicę — ze wzoru ogólnego.
Tutaj zamiast sumy podano początkowych wyrazów — sumę otrzymujemy, mnożąc średnią przez liczbę wyrazów, a przy znanej różnicy korzystamy z drugiej postaci wzoru.
Liczba wyrazów ze znanej sumy
W tym wariancie znamy sumę, a szukamy liczby sumowanych wyrazów. Podstawiamy dane do wzoru na sumę i rozwiązujemy równanie z niewiadomą ; zostawiamy tylko rozwiązania będące liczbami naturalnymi dodatnimi.
W tym zadaniu znamy pierwszy i ostatni wyraz, więc z pierwszej postaci wzoru otrzymujemy równanie liniowe z niewiadomą .
Tutaj ciąg jest dany wzorem ogólnym, z którego odczytujemy pierwszy wyraz i różnicę, więc druga postać wzoru prowadzi do z niewiadomą ; jego ujemne rozwiązanie odrzucamy.
Pierwszy wyraz i różnica z sumy i innej informacji
W tym wariancie nie znamy ani pierwszego wyrazu, ani różnicy, ale mamy dwie informacje — sumę i drugą zależność. Każdą zapisujemy za pomocą i : sumę ze wzoru na sumę, a wyrazy ze wzoru ogólnego, i rozwiązujemy .
W tym zadaniu znamy sumę i jeden wyraz, który nie jest ani pierwszy, ani ostatni, więc obie informacje zapisujemy za pomocą i i otrzymujemy układ dwóch równań liniowych.
Tutaj zamiast wartości wyrazu znamy zależność między dwoma sąsiednimi wyrazami — zapisana wzorem ogólnym daje związek między i , który podstawiamy do równania z sumą.
Tutaj znamy sumy dwóch kolejnych fragmentów ciągu; drugi fragment nie zaczyna się od pierwszego wyrazu, więc jego sumę zapisujemy jako różnicę albo dodajemy obie sumy. Na końcu z nierówności szukamy najmniejszego dodatniego wyrazu.
Tutaj zamiast jednej sumy znamy osobno sumę wyrazów o numerach parzystych i o numerach nieparzystych. Każdy wyraz o numerze parzystym jest o większy od poprzedniego, więc różnica tych sum zależy tylko od różnicy ciągu.
Wzór ogólny ze wzoru na sumę
W tym wariancie znamy wzór na sumę i szukamy wzoru ogólnego ciągu. Pierwszy wyraz jest równy , a każdy następny — różnicy dwóch kolejnych sum:
Wystarczy obliczyć i , wyznaczyć różnicę i skorzystać ze wzoru ogólnego ciągu arytmetycznego. Zadania, w których tę samą zależność stosujemy do ciągów, które nie muszą być arytmetyczne, zostały zebrane w osobnym typie .
Suma ciągu arytmetycznego w zadaniu z treścią
W tym wariancie ciąg arytmetyczny tworzą np. kolejne raty, które maleją o stałą kwotę. Rozpoznajemy pierwszy wyraz, różnicę i liczbę wyrazów, a łączną kwotę traktujemy jako sumę .
W tym zadaniu znamy łączną kwotę, liczbę rat i stałą różnicę między ratami, więc z drugiej postaci wzoru na sumę wyznaczamy pierwszą ratę.
Tutaj niewiadomą jest liczba rat, więc wzór na sumę prowadzi do równania kwadratowego. Jedno z jego rozwiązań odrzucamy, bo przy takiej liczbie rat ostatnie raty byłyby ujemne.
Najmniejsza suma — suma jako funkcja kwadratowa
W tym wariancie szukamy liczby wyrazów, dla której suma jest najmniejsza. Druga postać wzoru na sumę jest trójmianem kwadratowym zmiennej :
Dla parabola ma ramiona skierowane w górę, więc suma jest najmniejsza dla liczby naturalnej najbliższej odciętej wierzchołka , gdzie i to współczynniki przy i — wynika to z .
Zadania optymalizacyjne z funkcją kwadratową zostały zebrane w osobnym typie .
W tym zadaniu pierwszy wyraz i różnicę trzeba najpierw wyznaczyć z dwóch danych wyrazów; dopiero wtedy zapisujemy sumę jako funkcję kwadratową zmiennej .
Uzasadnianie własności sumy
W tym wariancie uzasadniamy ogólną własność sumy, np. że suma nieparzystej liczby kolejnych wyrazów jest równa iloczynowi liczby wyrazów i wyrazu środkowego: . Zapisujemy sumę wzorem z i , a środkowy wyraz — wzorem ogólnym, i porównujemy oba wyrażenia.

.png)