Ten typ obejmuje zadania o i , których podstawa nie jest wielokątem foremnym — jest np. prostokątem, rombem, trójkątem prostokątnym lub równoramiennym — albo w których spodek wysokości ostrosłupa nie leży w środku podstawy. Pole podstawy obliczamy z własności danej figury płaskiej, a wysokość — z trójkąta prostokątnego, w którym jedną przyprostokątną jest wysokość bryły. Objętość obliczamy ze lub :
gdzie oznacza pole podstawy, a — wysokość bryły. Zadania o graniastosłupie prawidłowym czworokątnym zostały zebrane w osobnym typie , a o graniastosłupie prawidłowym trójkątnym — w typie .
Wysokość ostrosłupa w punkcie przecięcia przekątnych podstawy
W tym wariancie podstawą ostrosłupa jest prostokąt lub romb, a spodek wysokości leży w punkcie przecięcia przekątnych podstawy. Z i przekątne dzielą się na połowy, więc odległość wierzchołka podstawy od jest połową przekątnej. Krawędź boczna, ta połowa przekątnej i wysokość tworzą trójkąt prostokątny, a kąt przy wierzchołku podstawy jest kątem nachylenia krawędzi bocznej do płaszczyzny podstawy — wynika to z definicji :
gdzie jest długością przekątnej podstawy wychodzącej z danego wierzchołka. Zadania o ostrosłupie prawidłowym czworokątnym, w którym spodek wysokości jest środkiem podstawy, zostały zebrane w osobnym typie .
W tym zadaniu boki prostokąta wyznaczamy z jego pola i stosunku boków, a kąt nachylenia krawędzi bocznej jest kątem szczególnym, więc wysokość odczytujemy z zależności w trójkącie o kątach .
Tutaj wszystkie krawędzie boczne są nachylone do podstawy pod tym samym kątem, bo spodek wysokości jest środkiem prostokąta, więc wystarczy rozważyć jeden trójkąt prostokątny z połową przekątnej.
Tutaj podstawą jest romb, a krawędzie boczne wychodzące z przeciwległych wierzchołków są parami równe, więc spodek wysokości leży na obu przekątnych, czyli w punkcie ich przecięcia. Przekątne rombu mają różne długości, dlatego krawędzie wychodzące z sąsiednich wierzchołków są nachylone pod różnymi kątami.
Krawędź boczna jest wysokością ostrosłupa
W tym wariancie jedna krawędź boczna ostrosłupa jest prostopadła do płaszczyzny podstawy, czyli jest jego wysokością . Taka krawędź jest — jak każda — prostopadła do każdej prostej leżącej w podstawie, więc tworzy kąty proste z krawędziami i przekątnymi podstawy wychodzącymi z jej spodka. Ściany zawierające tę krawędź są zatem trójkątami prostokątnymi. Na rysunku taką krawędzią jest w ostrosłupie o podstawie prostokątnej.
Rozważmy ostrosłup z rysunku: jego podstawa jest prostokątem, a krawędź — wysokością. Ściany i zawierają tę krawędź, więc mają kąt prosty przy wierzchołku . Dla ściany zauważamy, że , bo podstawa jest prostokątem, oraz , bo krawędź jest prostopadła do płaszczyzny podstawy. Prosta jest więc prostopadła do dwóch nierównoległych prostych płaszczyzny , a z — do całej tej płaszczyzny, w szczególności do prostej . Trójkąt ma więc kąt prosty przy wierzchołku , a tak samo uzasadniamy, że trójkąt ma kąt prosty przy wierzchołku .
Pozostałe krawędzie boczne obliczamy z , a objętość — wprost:
W tym zadaniu podstawą jest kwadrat, a krawędź boczna prostopadła do podstawy jest od razu wysokością, więc objętość obliczamy bez dodatkowych kroków.
Tutaj szukamy tangensa kąta nachylenia najdłuższej krawędzi bocznej. Jej rzutem na podstawę jest odcinek łączący jej koniec ze spodkiem wysokości, czyli przekątna kwadratu.
Tutaj szukamy pola ściany, która nie zawiera wysokości; z uzasadnienia w uwadze powyżej wynika, że to także trójkąt prostokątny.
Tutaj znamy tylko długości trzech krawędzi bocznych, więc wymiary podstawy i wysokość wyznaczamy z kilku trójkątów prostokątnych — także z tych, które nie zawierają wysokości.
Graniastosłup prosty o podstawie niebędącej wielokątem foremnym
W tym wariancie podstawą jest np. romb, trójkąt prostokątny, trójkąt równoramienny albo trapez. Pole podstawy obliczamy z własności tej figury, a wysokość — z trójkąta prostokątnego utworzonego przez przekątną ściany bocznej lub przekątną graniastosłupa, jej rzut na podstawę i krawędź boczną. Ściany boczne graniastosłupa prostego są prostokątami o wspólnej wysokości , więc:
gdzie jest obwodem podstawy. Rzutem przekątnej graniastosłupa na podstawę jest przekątna podstawy, a rzutem przekątnej ściany bocznej — krawędź podstawy.
W tym zadaniu podstawą jest romb o danych przekątnych, więc jego pole obliczamy ze , a wysokość wynika z zależności podanej w treści.
Tutaj przekątne rombu wyznaczamy z kątów nachylenia dwóch przekątnych graniastosłupa do podstawy, a bok rombu — z twierdzenia Pitagorasa, bo przekątne rombu są prostopadłe i dzielą się na połowy.
Tutaj podstawą jest trójkąt prostokątny, a długości jego boków wynikają z położenia środka okręgu opisanego, który leży w środku przeciwprostokątnej.
Tutaj podstawą jest trójkąt równoramienny, którego ramię obliczamy z twierdzenia Pitagorasa, a wysokość graniastosłupa — z kąta, jaki przekątna ściany bocznej tworzy z krawędzią podstawy.
Graniastosłup i ostrosłup o równych podstawach i wysokościach
W tym wariancie porównujemy objętości graniastosłupa i ostrosłupa, które mają równe pola podstaw i równe wysokości, choć nie znamy kształtu podstawy. Ze i wynika, że objętość ostrosłupa jest trzy razy mniejsza:



