Ten typ obejmuje zadania, w których wykres funkcji powstaje z innej funkcji przez o pewien wektor. Korzystamy z : obrazem wykresu funkcji w przesunięciu o wektor jest wykres funkcji
Przesunięcie wzdłuż jednej osi to szczególny przypadek: dla wektora korzystamy z , a dla wektora — z :
Dla wykres przesuwa się o jednostek w prawo, a dla — o jednostek w lewo; podobnie dodatnie oznacza przesunięcie w górę, a ujemne — w dół. Każdy punkt wykresu przechodzi na punkt , co wynika z .
Najczęstszy błąd to pomylenie kierunku: wykres funkcji leży o jednostki na prawo od wykresu , a nie na lewo, bo wartość, którą przyjmuje w punkcie , funkcja przyjmuje dopiero w punkcie . Przesunięcie wzdłuż osi zmienia dziedzinę i miejsca zerowe, ale nie zbiór wartości, a przesunięcie wzdłuż osi zmienia zbiór wartości, ale nie dziedzinę.
Zadania, w których wykres odbijamy symetrycznie względem osi układu lub jego początku, zostały zebrane w osobnym typie .
Rozpoznawanie przesunięcia na rysunku
W tym wariancie porównujemy wykres funkcji z wykresem przesuniętym. Wybieramy punkt charakterystyczny — wierzchołek łamanej lub paraboli, koniec wykresu, miejsce zerowe — i sprawdzamy, o ile jednostek i w którą stronę się przesunął. Z otrzymanego wektora zapisujemy zależność .
W tym zadaniu wykres przesunięto w pionie, więc porównujemy drugie współrzędne odpowiadających sobie punktów, np. wierzchołków łamanej — pierwsze współrzędne się nie zmieniają.
Tutaj wykres przesunięto w poziomie, więc porównujemy pierwsze współrzędne odpowiadających sobie punktów, np. końców wykresu. Przy wyborze wzoru uważamy na kierunek: przesunięcie w prawo oznacza odejmowanie liczby od argumentu.
Tutaj postępujemy odwrotnie: znamy wzór funkcji , więc odczytujemy z niego wektor przesunięcia i szukamy paraboli, której wierzchołek jest o ten wektor przesunięty.
Wzór funkcji po przesunięciu
W tym wariancie znamy wzór funkcji i wektor przesunięcia, a szukamy wzoru funkcji . W miejsce wstawiamy , do całego wyrażenia dodajemy i porządkujemy wzór.
W tym zadaniu przesuwamy wzdłuż osi wykres funkcji liniowej, więc po wstawieniu w miejsce zmienia się tylko wyraz wolny.
Tutaj wykres funkcji kwadratowej przesuwamy wzdłuż obu osi, więc otrzymujemy wzór w postaci kanonicznej, który trzeba doprowadzić do postaci ogólnej.
Własności funkcji po przesunięciu
W tym wariancie nie potrzebujemy całego wzoru — przesuwamy tylko punkty i zbiory, o które pyta zadanie. Każdy punkt przechodzi na , więc dziedzina przesuwa się wzdłuż osi o , a zbiór wartości wzdłuż osi o .
W tym zadaniu znamy tylko wierzchołek paraboli, a wykres przesuwamy wzdłuż osi , więc przesuwamy sam wierzchołek — zmienia się tylko jego pierwsza współrzędna.
Tutaj dziedzinę funkcji odczytujemy z rysunku i przesuwamy ją razem z wykresem wzdłuż osi — oba końce przedziału zmieniają się o tyle samo, a ich domknięcie się nie zmienia.
Tutaj wierzchołek paraboli leży na osi , a wykres przesuwamy w pionie, więc liczba miejsc zerowych się zmienia — zależy od kierunku przesunięcia i kierunku ramion. Oś symetrii, prosta pionowa, przy takim przesunięciu się nie zmienia.
Wyznaczanie przesunięcia z warunku
W tym wariancie szukamy wektora przesunięcia albo jednej jego współrzędnej z warunku, że przesunięty wykres przechodzi przez dany punkt. Szukamy punktu wykresu, który po przesunięciu ma trafić w ten punkt — różnica ich współrzędnych wyznacza przesunięcie.
W tym zadaniu wykres przesuwamy w pionie, a danym punktem jest znane miejsce zerowe funkcji przesuniętej, więc wartość funkcji w tym argumencie odczytujemy z wykresu. Pozostałe miejsca zerowe to argumenty, dla których funkcja przyjmuje tę samą wartość.
Tutaj hiperbolę przesuwamy w poziomie, a przesunięty wykres ma przechodzić przez początek układu współrzędnych. Do tego punktu ma trafić punkt przecięcia wykresu z osią , więc najpierw obliczamy miejsce zerowe funkcji.
.png)
.png)
.png)