Ten typ obejmuje zadania, w których korzystamy z prostopadłości dwóch prostych w układzie współrzędnych. Proste zapisujemy zwykle w , gdzie jest , a — wyrazem wolnym. Najważniejsze jest : rozpoznajemy po iloczynie współczynników kierunkowych.
Proste te są prostopadłe dokładnie wtedy, gdy iloczyn ich współczynników kierunkowych jest równy :
Wynika stąd, że dla współczynnik prostej prostopadłej jest liczbą przeciwną do odwrotności danego współczynnika: . Na przykład do prostej prostopadłe są wszystkie proste postaci . Wyrazy wolne i nie wpływają na prostopadłość.
Prosta pozioma ma współczynnik kierunkowy , a prostopadłe do niej są proste pionowe , które nie mają postaci kierunkowej. Takiej pary nie sprawdzimy warunkiem — rozpoznajemy ją od razu. Gdy proste są zapisane w i , możemy skorzystać z :
Możemy też najpierw wyznaczyć z każdego równania i porównać współczynniki kierunkowe.
Zadania, w których sprawdzamy jednocześnie prostopadłość i równoległość prostych, zostały zebrane w osobnym typie , a zadania dotyczące samej równoległości (warunku ) — w typie .
Współczynnik kierunkowy prostej prostopadłej
W tym wariancie znamy prostą i szukamy współczynnika kierunkowego prostej albo wskazujemy taką prostą wśród podanych równań. Odczytujemy współczynnik danej prostej i korzystamy z zależności:
W tym zadaniu prosta jest wykresem funkcji liniowej w standardowej postaci kierunkowej, więc współczynnik odczytujemy wprost ze wzoru.
Tutaj wyrazy we wzorze prostej zapisano w innej kolejności — wyraz wolny stoi przed wyrazem z . Współczynnikiem kierunkowym jest liczba stojąca przy , a nie pierwsza liczba we wzorze.
Tutaj prostą wyznaczają dwa punkty, w tym początek układu współrzędnych, więc jej współczynnik kierunkowy najpierw obliczamy ze wzoru .
Rozpoznawanie prostych prostopadłych
W tym wariancie mamy kilka prostych i sprawdzamy, które z nich są prostopadłe. Dla każdej pary obliczamy iloczyn współczynników kierunkowych i szukamy pary, dla której .
W tym zadaniu porównujemy cztery proste i szukamy wśród nich jedynej pary prostych prostopadłych.
Tutaj oprócz sprawdzenia prostopadłości wyznaczamy też punkt przecięcia obu prostych, rozwiązując układ ich równań — takie zadania zostały zebrane w osobnym typie .
Tutaj trzy proste wyznaczają trójkąt; jeśli dwie z nich są prostopadłe, trójkąt jest prostokątny. Zadania o trójkątach prostokątnych w układzie współrzędnych zostały zebrane w osobnym typie .
Prosta prostopadła przechodząca przez dany punkt
W tym wariancie szukamy prostej prostopadłej do danej i przechodzącej przez punkt . Jej współczynnik kierunkowy wyznaczamy z warunku prostopadłości, a równanie zapisujemy ze :
Równoważnie podstawiamy współrzędne punktu do i obliczamy . Tak samo wyznaczamy symetralną odcinka — zadania o niej zostały zebrane w osobnym typie .
W tym zadaniu znamy punkt, w którym proste przecinają się pod kątem prostym, więc to przez niego przechodzi szukana prosta.
Tutaj szukana prosta przechodzi przez początek układu współrzędnych, więc ma postać — jej wyraz wolny jest równy zero.
Tutaj szukana prosta jest prostopadła do osi , więc jest pionowa i nie ma postaci kierunkowej — jej równanie ma postać .
Wyznaczanie parametru z warunku prostopadłości
W tym wariancie parametr występuje we współczynniku kierunkowym jednej lub obu prostych. Zapisujemy warunek jako równanie z parametrem i je rozwiązujemy.
W tym zadaniu parametr występuje tylko we współczynniku jednej prostej, więc warunek prostopadłości prowadzi do .
Tutaj parametr stoi w mianowniku współczynnika kierunkowego, więc najpierw zakładamy, że jest on różny od zera.
Tutaj od parametru zależą współczynniki obu prostych, a jeden z nich zawiera kwadrat parametru, więc warunek prostopadłości daje równanie trzeciego stopnia.

