Na płaszczyźnie układem współrzędnych kartezjańskich nazywamy dwie prostopadłe do siebie osie liczbowe. Oś poziomą nazywamy osią lub osią odciętych, natomiast oś pionowa to oś lub oś rzędnych. Położenie punktu w układzie współrzędnych określamy za pomocą pary liczb zwanych współrzędnymi:
Pierwsza współrzędna (tzw. odcięta) jest odczytywana z osi poziomej , a druga współrzędna (tzw. rzędna) - na osi pionowej .
Początkiem układu współrzędnych nazywamy punkt przecięcia obu osi i oznaczamy . Układ współrzędnych dzieli płaszczyznę na 4 części zwane ćwiartkami i oznaczane cyframi rzymskimi.
Układ współrzędnych kartezjańskich nazywamy również prostokątnym układem współrzędnych lub po prostu układem współrzędnych. Zbiór wszystkich punktów płaszczyzny kartezjańskiej oznaczamy symbolem :
W przestrzeni układ współrzędnych kartezjańskich tworzą trzy osie liczbowe , i , które przecinają się w jednym początku i są parami prostopadłe. Przy tej samej jednostce na osiach punkt ma trzy współrzędne:
Współrzędne odczytujemy na osiach z rzutów prostokątnych punktu. Zbiór wszystkich takich trójek oznaczamy przez .