Ten typ obejmuje zadania, w których cena lub inna wielkość zmienia się dwa razy z rzędu o dany , a każda kolejna zmiana jest liczona od wartości po poprzedniej zmianie. Podwyżka o oznacza pomnożenie przez , a obniżka — przez . Po dwóch zmianach o i wartość początkowa przechodzi w:
Znak w każdym nawiasie zależy od tego, czy dana zmiana jest podwyżką, czy obniżką. Kolejność zmian nie wpływa na wynik, bo mnożenie jest przemienne.
Dwie obniżki po nie oznaczają, że towar jest za darmo — po nich cena wynosi ceny początkowej, bo druga obniżka jest liczona od mniejszej ceny. Z tego samego powodu po obniżce o cena nie wraca do początkowej po podwyżce o .
Cena po dwóch zmianach
W tym wariancie znamy wartość początkową i obie zmiany, a szukamy wartości końcowej. Każdą zmianę zapisujemy jako czynnik — np. obniżka o to mnożenie przez — i mnożymy wartość początkową przez oba czynniki albo liczymy krok po kroku: najpierw cenę po pierwszej zmianie, potem po drugiej.
W tym zadaniu znaną cenę dwa razy obniżamy o ten sam procent, więc mnożymy ją dwa razy przez ten sam czynnik.
Tutaj dwie kolejne obniżki są o różne procenty, więc mnożymy przez dwa różne czynniki — druga obniżka jest liczona od ceny po pierwszej.
Tutaj cena początkowa jest oznaczona literą, więc wyniku nie obliczamy do końca — zapisujemy go jako iloczyn liczby i tej litery, a liczbą jest iloczyn czynników obu obniżek.
Cena sprzed dwóch zmian
W tym wariancie znamy wartość po obu zmianach i szukamy wartości początkowej . Zapisujemy równanie , w którym i to czynniki zmian, a — znana wartość końcowa, i dzielimy przez iloczyn czynników.
W tym zadaniu znamy cenę po dwóch jednakowych obniżkach, więc dzielimy ją przez kwadrat czynnika obniżki.
Tutaj obie obniżki są o różne procenty, więc dzielimy przez iloczyn dwóch różnych czynników.
Tutaj najpierw jest podwyżka, a potem obniżka o inny procent, więc jeden czynnik jest większy, a drugi mniejszy od jedynki — postępujemy jednak tak samo.
Łączna zmiana procentowa
W tym wariancie pytamy, o ile procent zmieniła się wartość po obu zmianach albo jaka jedna zmiana jest im równoważna. Mnożymy czynniki zmian i porównujemy iloczyn z jedynką: iloczyn oznacza łączną podwyżkę o , a iloczyn — łączną obniżkę o .
W tym zadaniu dwie jednakowe obniżki zastępujemy jedną równoważną obniżką — nie jest ona sumą obu procentów, bo druga obniżka liczy się od niższej ceny.
Tutaj obie zmiany są podwyżkami o różne procenty, więc iloczyn czynników jest większy od jedynki, a łączna podwyżka — większa niż suma procentów.
Tutaj po obniżce następuje podwyżka, a pytamy o łączną zmianę względem ceny pierwotnej. Gdy zmiany mają różne kierunki, dopiero iloczyn czynników pokazuje, czy w sumie cena wzrosła, czy zmalała.
Przywracanie ceny sprzed zmiany
W tym wariancie po pierwszej zmianie szukamy drugiej zmiany, która przywróci wartość początkową. Iloczyn czynników obu zmian musi być równy , więc drugi czynnik jest odwrotnością pierwszego: po obniżce o cenę mnożymy przez . Procent podwyżki liczymy od nowej, niższej ceny, dlatego jest on większy niż procent obniżki.
