Ten typ obejmuje zadania, w których ustalamy, czy funkcja ma , w jakich punktach je osiąga oraz jaka jest jej najmniejsza lub największa wartość, czyli . Korzystamy z pochodnej. Z wiemy, że jeśli funkcja ma pochodną w punkcie i ma w nim ekstremum, to
Nie każde miejsce zerowe pochodnej jest jednak ekstremum. Z funkcja ma w maksimum lokalne, gdy pochodna zmienia w tym punkcie znak z dodatniego na ujemny, a minimum lokalne — gdy z ujemnego na dodatni. Znak pochodnej mówi też o monotoniczności: z funkcja jest rosnąca w przedziale, w którym , a malejąca w przedziale, w którym .
Zadania z treścią, w których szukamy najmniejszej lub największej wartości wielkości opisanej funkcją, zostały zebrane w osobnym typie .
Funkcja bez ekstremów — pochodna stałego znaku
W tym wariancie sprawdzamy, czy funkcja ma ekstrema lokalne. Jeśli pochodna jest dodatnia dla każdego albo ujemna dla każdego , to funkcja jest rosnąca lub malejąca w całej dziedzinie i nie ma ekstremów lokalnych. Wystarczy więc ustalić znak pochodnej — nie musimy szukać jej miejsc zerowych.
W tym zadaniu pochodna jest sumą parzystej potęgi i liczby dodatniej, więc od razu widać, że ma stały znak.
Tutaj porównujemy cztery funkcje. Funkcje kwadratowe zawsze mają ekstremum w wierzchołku paraboli, więc pochodne badamy tylko dla wielomianów trzeciego stopnia i szukamy tego, którego pochodna nie zmienia znaku.
Ekstrema z miejsc zerowych i znaku pochodnej
W tym wariancie pochodna ma miejsca zerowe. Rozkładamy ją na czynniki, wyznaczamy jej miejsca zerowe i badamy znak pochodnej po obu stronach każdego z nich. Ekstremum jest tylko tam, gdzie pochodna zmienia znak.
W tym zadaniu jedno z miejsc zerowych pochodnej jest jej pierwiastkiem podwójnym, więc sprawdzamy, czy pochodna zmienia w nim znak.
Tutaj szukamy najmniejszej wartości funkcji w przedziale . Miejsce zerowe pochodnej znajdujemy z , a z monotoniczności funkcji po obu jego stronach wynika, że minimum lokalne jest zarazem wartością najmniejszą.

